2026 Rokiem Miasta Częstochowy

Ten rok został oficjalnie ogłoszony przez Sejmik Województwa Śląskiego Rokiem Miasta Częstochowy. Okazją stał się obchodzony w tym roku jubileusz 200-lecia powstania nowoczesnej Częstochowy – informuje Biuro Prasowe Urzędu Miasta.

Decyzja ta ma szczególne znaczenie historyczne. Podczas XXII Sesji Sejmiku Województwa Śląskiego, która odbyła się 19 stycznia, radni jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie ogłoszenia roku 2026 Rokiem Miasta Częstochowy. Inicjatywa przedłożenia projektu tej uchwały wyszła od wiceprzewodniczącego Sejmiku Stanisława Gmitruka, a została poparta pismem prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka do przewodniczącego Jacka Jarco. Po przyjęciu uchwały słowa podziękowania przekazali zastępca prezydenta Częstochowy Łukasz Pabiś i przewodniczący Rady Miasta Marcin Biernat.

Jak zauważają w przyjętej uchwale radni sejmiku, Częstochowa, będąca w latach 1975-1999 stolicą województwa częstochowskiego, dziś jest drugim co do wielkości miastem województwa śląskiego. Jest ośrodkiem gospodarczym, akademickim i kulturalnym, a także największym w Polsce centrum pielgrzymkowo-turystycznym. 19 sierpnia mija 200 lat od powstania współczesnej Częstochowy, która powstała z połączenia Starej i Nowej Częstochowy – tej leżącej nad rzeką Wartą z tą u stóp Jasnej Góry. Jak czytamy w uzasadnieniu podjętej uchwały, ogłoszenie roku 2026 Rokiem Miasta Częstochowy ma być wyrazem uznania dla naszych przodków, dla ich odwagi w myśleniu o przyszłości, umiejętności współpracy ponad podziałami i troski o dobro wspólne. Z pewnością podniesie także rangę samego jubileuszu.

Za moment narodzin współczesnej Częstochowy historycy uznają odważne – urbanistycznie i gospodarczo – scalenie Starej i Nowej Częstochowy. Operacja, prowadzona etapami w latach 1818–1826, miała nadać miastu nowoczesny kształt i wesprzeć jego rozwój w duchu uprzemysłowienia Królestwa Polskiego.

Nadzór nad pracami sprawował prezes Komisji Województwa Kaliskiego Józef Radoszewski, a bieżące kierownictwo powierzono Antoniemu Duninowi, inspektorowi fabryk i komisarzowi obwodu wieluńskiego. W działania włączyli się także burmistrzowie obu ośrodków: Aleksy Toliński (Stara Częstochowa) i Jan Muszyński (Nowa Częstochowa). Impulsem były m.in. rozporządzenie namiestnika z 19 czerwca 1817 r. dotyczące regulacji miasta oraz dekret o funduszu żelaznym na nowe budynki z 29 kwietnia 1825 r.

Kluczowym elementem planu stało się wytyczenie nowej osi komunikacyjnej łączącej kościół św. Zygmunta z Jasną Górą – dzisiejszej Alei Najświętszej Maryi Panny. Projekt z 1823 r., autorstwa inżyniera wojewódzkiego Jana Bernharda, przewidywał trzy rynki: Nowy Rynek (obecnie Plac Ignacego Daszyńskiego), plac przy kościele św. Jakuba (dzisiejszy Plac Władysława Biegańskiego) oraz planowany, lecz niezrealizowany rynek w pobliżu klasztoru.

Inwestycja wymagała rozwiązania sporów własnościowych i przebudowy infrastruktury: m.in. likwidacji cmentarza przy św. Zygmuncie, rozbiórek części zabudowy oraz budowy mostów, studni i obiektów publicznych. W efekcie powstała nowoczesna aleja obsadzona drzewami, otwierająca perspektywę na Jasną Górę i porządkująca centrum miasta – ze szpitalem, placem targowym, Ratuszem i parkiem podjasnogórskim.

Formalne połączenie obu części nastąpiło 19 sierpnia 1826 r. Decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego miasto otrzymało nowe prawa i przywileje właściwe ośrodkom wojewódzkim.

Fot.: Materiały FB Grzegorza Boskiego