Imponująca ilość rysunków

Imponująca ilość rysunków Jolanty Jastrząb złoży się na wystawę „Jeden dzień”, która zostanie pokazana w Konduktorowni (ul. Piłsudskiego 34/36) – wernisaż we wtorek 8 września o godz.19.00. 

Ekspozycja prezentuje 983 rysunki powstałe w ramach długoterminowego projektu artystki „1000 dni z życia”. Artystka podejmuje próbę codziennego zapisu rzeczywistości, jednocześnie pozostając świadoma, że żadna forma zapisu nie jest w stanie uchwycić wszystkiego. Zamiast opowiadać o kolejnych dniach za pomocą słów, wybiera rysunek — prosty, bezpośredni i osobisty ślad obecności.

31 grudnia 2023 r. podczas pobytu w Juracie nad Bałtykiem Jolanta Jastrząb postanowiła przez 1000 dni wykonywać jeden rysunek dziennie. Przyjęła przy tym jedynie dwa podstawowe założenia: format A4 i ołówek. Bez innych ograniczeń.

Każdego dnia powstawał więc kolejny ślad — miejsca, obserwacji, doświadczenia, nastroju i obecności. Na kartkach pojawiają się ludzie, zwierzęta, rośliny, przedmioty, pejzaże, fragmenty wnętrz, widoki z okna, podróże i codzienne sytuacje. Są wśród nich rzeczy pozornie nieistotne: spacer z psem, pole, chmury, kwiaty czy stół. To właśnie zwyczajność staje się głównym bohaterem projektu.

Artystki nie interesuje dokumentacja wydarzeń w tradycyjnym znaczeniu. Ważniejsze jest uważne przyglądanie się codzienności — temu, co powtarzalne, zwyczajne i często niezauważane. Rysowanie z natury wymaga zatrzymania i obecności. Trzeba patrzeć wystarczająco długo, żeby naprawdę zobaczyć.

Projekt towarzyszył artystce także podczas podróży. Rysunki powstawały m.in. we Włoszech, Francji, Nowym Jorku i Armenii, a także w samochodzie, pociągu, samolocie czy na promie. Niezmienny format kartki i ten sam ołówek stawały się stałym punktem wobec zmieniającego się świata.

Codzienne rysowanie z czasem przekształciło się w rytuał i próbę dyscypliny. Były dni, kiedy artystka nie miała czasu, zapominała o rysowaniu albo źle się czuła. Wtedy pozostawiała pustą kartkę z datą. Pustka również stawała się zapisem dnia — świadectwem jego braku, przerwania ciągłości zostać w pamięci.

„1000 dni z życia” jest także opowieścią o sprawstwie. Wobec przypadkowości codzienności i wydarzeń, na które nie mamy wpływu, artystka wykonuje prostą, powtarzalną czynność: bierze kartkę i ołówek, a następnie rysuje. Nie próbuje udowodnić, że rysunek może powiedzieć prawdę o konkretnym dniu. Traktuje go raczej jako jego ślad.

Na wystawie „JEDEN DZIEŃ” prezentowane są 983 rysunki. Siedemnaście kolejnych powstanie później, dlatego wystawa nie stanowi zamknięcia projektu. Jest raczej momentem zatrzymania w procesie, który — zgodnie z jego założeniami — nadal trwa.

To wystawa o patrzeniu, obecności, pamięci i codzienności. O potrzebie zapisu i o tym, czego zapisać się nie da. O świecie oglądanym z bliska i o osobie, która poprzez wybór tego, na co patrzy, ujawnia własną obecność.

*

Jolanta Jastrząb – profesorka sztuk plastycznych, od początku związana z Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach. Prowadzi wspólnie z dr Agatą Szymanek pracownię „Sztuka w działaniu”. Jest koordynatorką międzyuczelnianego kierunku studiów II stopnia „Arteterapia”, realizowanego we współpracy Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, Uniwersytetu Śląskiego oraz Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Członkini Stowarzyszenia Arteterapeutów Polskich „Kajros”. Artystka wizualna, od 2010 r. realizuje projekty artystyczne w działaniach terapeutycznych (m.in. projekt Sztuka narzędziem społecznej terapii obejmujący cykl warsztatów plastycznych z udziałem kobiet odbywających bezwzględne kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Lublińcu). Współautorka licznych projektów badawczych, m.in.: Z sobą i o sobie – spotkanie z pacjentem. W poszukiwaniu strategii diagnozy i weryfikacji w działaniu arteterapeutycznym przez sztuki wizualne (realizowanego we współpracy z Klinicznym Szpitalem Psychiatrycznym w Rybniku), W podróży – poszukiwanie codzienności artyfikowanej (Hospicjum Cordis w Katowicach oraz Hospicjum Dar Serca w Częstochowie), a także Praca arteterapeutyczna inspirowana zjawiskiem bioluminescencji jako sposób wsparcia pacjenta onkologicznego ( Narodowy Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Gliwicach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. NMP w Częstochowie). Swoje prace prezentowała na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce oraz za granicą. Jest autorką projektów artystycznych, takich jak: Burnout, Chodźmy pojeździć rowerem po księżycu, MAMAzy, LOVE, Gra, Wolne dni, Pinezki i krzesełka, DOMS oraz Ściana.